Piri Reis'in Hayatı ve Eserleri Konulu Uluslararası Sempozyum Gerçekleşti

30 Mayıs 2022 Pazartesi

27 Mayıs 2022 tarihinde Pîrî Reis Üniversitesi Denizcilik Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, Türk Tarih Kurumu’nun katkılarıyla hibrit olarak icra edilen Pîrî Reis’in Hayatı ve Eserleri Konulu Uluslararası Konferans başarıyla tamamlanmıştır.

Konferansta, 16. yüzyıl ünlü denizcisi ve bilim insanı Pîrî Reis’in hayatına, 1513 ve 1528 senelerine ait dünya haritalarına ve Kitâb-ı Bahriyye isimli eserine değinilmiş ve katılımcılar sunumlarında bahsi geçen eserlerin ve ilgili dönemin çeşitli yönlerine vurgu yapmıştır. Birbirinden farklı beş sunumun aktarıldığı konferans, Pîrî Reis Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oral Erdoğan ile Bilim Komitesi Başkanı Emekli Amiral Metin Ataç’ın açılış konuşmaları ile başlamış; “Pîrî Reis'in Hayatı ve Kariyerinin Değerlendirilmesinde Arşiv Kaynakları ve Roma Tarihi: Kitâb-ı Bahriyye'nin 1526 Yılına Ait Versiyonunda Portekiz Bilgisi Örneği” başlıklı Ana Tema Konuşması ile devam etmiştir.

İki oturum halinde devam eden konferansın ilk oturumu Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsmail Hakkı Helvacıoğlu tarafından yürütülmüştür. Bu oturumda dört sunum yapılmış olup ilk sunum, onur konuğumuz İstanbul Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahmut Ak tarafından sunulan “16. Yüzyıl Osmanlı Haritacılığı” başlıklı sunum olmuştur. Prof. Dr. Mahmut Ak, başlangıcından itibaren Osmanlı haritacılık çalışmalarının seyri, Pîrî Reis’in haritacılık çalışmaları ve Osmanlı haritacılığına etkisi konularına değinmiştir.

“Pîrî Reis’in 1528 Tarihli Haritası” başlıklı sunumunu gerçekleştiren İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Üstüner, Pîrî Reis'in eserlerinin Osmanlı denizcilerine uzun bir süre rehberlik ve öncülük ettiğini belirtmiştir. Kitâb-ı Bahriyye’den hariç olarak özellikle 1513 ve 1528 yıllarında çizmiş olduğu dünya haritalarına değinen Doç. Dr. Üstüner, keşifler dünyasının ve haritalarının çağdaşı durumunda olan dünya haritalarına, kullandığı kaynaklar açısından doğu-batı haritacılığı sentezi yapısına, kapsamlı ve detaylı olma gibi özelliklerle hala gizemini korumakta olduğuna ilişkin vurgu yapmıştır.

“Cevat Ülkekul Anısına Pîrî Reis’in 1513 Senesi Haritasına İlişkin İddialar” başlıklı sunumunu gerçekleştiren Bilim Komitesi Başkanı Emekli Amiral Metin Ataç, Pîrî Reis’in 1513 senesinde çizdiği dünya haritasına ilişkin fikirleri yansıtmış ve Sayın Cevat Ülkekul’un bu kapsamdaki fikirleri hakkında bilgi vermiştir.

“Kitâb-ı Bahriyye Nüshaları Üzerine Kartografik ve Bibliyografik Karşılaştırma” başlıklı sunumunu gerçekleştiren Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yasemin Nemlioğlu Koca, Kitâb-ı Bahriyye’nin, yazıldığı dönemin coğrafi, ekonomik, sosyal ve kültürel özelliklerinin belirlenmesinde büyük bir kaynak olduğunu ifade etmiştir. Türk ve Dünya coğrafya tarihinin eşsiz kaynağı olan bu eserin, Akdeniz ve çevresine ait coğrafi bilgilerin yanı sıra, dünya denizleri ve okyanusları, seyir, denizcilik, haritacılık, astronomi, iklim hakkında içerdiği bilgilerle ve bir imparatorluğun yönetimine sunulmuş olmasıyla, dönemine ait resmi belge niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Günümüze ulaşan tüm nüshaları ile bir kültür mirası olarak kabul edilmesi gerektiğine vurgu yapan Doç. Dr. Nemlioğlu Koca, İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya 2612 numarada ve İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Koleksiyonu 642 numarada kayıtlı olan iki nüshayı karşılaştırmak suretiyle elde ettiği bilgileri konferansta aktarmıştır.

Öğleden sonra devam eden konferansın ikinci oturumu, Üniversitemiz DMYO öğretim üyelerinden Dr. Öğr. Üyesi Pınar Özdemir tarafından yürütülmüştür. Bu oturumda bir sunum yapılmış ve konu hakkında uzun tartışmalar gerçekleştirilmiştir. İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Bülent Arı ile Üniversitemiz Denizcilik Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi Tarih Uzmanı Dr. Akram Nejabati “Pîrî Reis: Hint Sularında Son Başarısız Osmanlı Girişiminin Kurbanı” başlıklı sunumu gerçekleştirmişlerdir. Pîrî Reis’in en ünlü Osmanlı amirallerinden biri olmasını onun denizcilikteki yetkinliğine değil, Osmanlı Akdeniz kıyıları (Seyir Kitabı) ve Dünya Haritası hakkındaki kitabına dayandırmışlardır. Hint Okyanusu'ndaki Osmanlı-Portekiz çatışmasına ait detaylı sunumlarında Tordesillas Antlaşması’na vurgu yapmışlardır. Kızıldeniz ve Hint Okyanusu'nda hız kazanan Portekiz’in deniz operasyonları, 1517'de Mısır'ın Osmanlılar tarafından ele geçirilmesinden ve Kanuni Sultan Süleyman'ın Osmanlı tahtına çıkmasından sonra oluşan rekabet savaşını aktarmışlardır. Sunum, Tordesillas Antlaşması'nın sonuçlarını ve Osmanlı'nın o bölgedeki stratejik donanma tepkisini birleştirmiş olup Portekiz-Memluk-Osmanlı ve Hint yerel beyliklerinin genel bir stratejik, askeri ve ticari perspektifini vermiştir.

Bu konferansla Pîrî Reis’in hayatına ve çalışmalarına ışık tutmayı amaç edinmiş olan Pîrî Reis Üniversitesi Denizcilik Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi, önümüzdeki yıllarda bu kapsamdaki denizcilik tarihi çalışmalarına devam etme kararını yenilemiştir.

Pîrî Reis’in hayatı ve eserleri hakkında önemli sunumların ve tartışmaların yapıldığı bu akademik faaliyet, YouTube’dan canlı olarak yayınlanmış olup, konferans kayıtlarına youtube/pirireisuniversitesi kanalından ulaşmak mümkündür.